जिवंत हृदय किंवा रक्तवाहिनीमध्ये, रक्तातील काही घटक गोठतात किंवा गोठतात आणि एक घन पदार्थ तयार करतात, ज्याला थ्रोम्बोसिस म्हणतात. तयार होणाऱ्या घन पदार्थाला थ्रोम्बस म्हणतात.
सामान्य परिस्थितीत, रक्तात कोग्युलेशन सिस्टम आणि अँटीकोग्युलेशन सिस्टम (फायब्रिनोलिसिस सिस्टम, किंवा थोडक्यात फायब्रिनोलिसिस सिस्टम) असते आणि त्या दोघांमध्ये एक गतिमान संतुलन राखले जाते, जेणेकरून रक्त हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी प्रणालीमध्ये द्रव स्थितीत फिरते याची खात्री होते. सतत प्रवाह.
रक्तातील कोग्युलेशन घटक सतत सक्रिय होतात आणि थोड्या प्रमाणात थ्रॉम्बिन तयार होऊन थोड्या प्रमाणात फायब्रिन तयार होते, जे रक्तवाहिन्याच्या आतील भागात जमा होते आणि नंतर सक्रिय फायब्रिनोलिटिक प्रणालीद्वारे विरघळते. त्याच वेळी, सक्रिय कोग्युलेशन घटक देखील मोनोन्यूक्लियर मॅक्रोफेज प्रणालीद्वारे सतत फॅगोसाइटोज आणि साफ केले जातात.
तथापि, पॅथॉलॉजिकल परिस्थितीत, रक्त गोठणे आणि अँटीकोआगुलेशनमधील गतिमान संतुलन बिघडते, रक्त गोठणे प्रणालीची क्रिया प्रबळ असते आणि रक्तवाहिन्यासंबंधी प्रणालीमध्ये रक्त गोठते आणि थ्रोम्बस तयार होते.
थ्रोम्बोसिसमध्ये सहसा खालील तीन परिस्थिती असतात:
१. हृदय आणि रक्तवाहिन्यांच्या आतील भागाला दुखापत
सामान्य हृदय आणि रक्तवाहिन्यांची आतील बाजू अखंड आणि गुळगुळीत असते आणि अखंड एंडोथेलियल पेशी प्लेटलेट आसंजन आणि अँटीकोएगुलेशन रोखू शकतात. जेव्हा आतील पडदा खराब होतो तेव्हा कोएगुलेशन सिस्टम अनेक प्रकारे सक्रिय होऊ शकते.
पहिल्या खराब झालेल्या इंटिमामधून ऊतींचे कोग्युलेशन फॅक्टर (कोग्युलेशन फॅक्टर III) बाहेर पडते, जे बाह्य कोग्युलेशन सिस्टमला सक्रिय करते.
दुसरे म्हणजे, इंटिमा खराब झाल्यानंतर, एंडोथेलियल पेशींचे झीज, नेक्रोसिस आणि झीज होते, ज्यामुळे एंडोथेलियम अंतर्गत कोलेजन तंतू उघड होतात, ज्यामुळे एंडोजेंसियल कोग्युलेशन सिस्टमचा कोग्युलेशन फॅक्टर XII सक्रिय होतो आणि एंडोजेंसियल कोग्युलेशन सिस्टम सुरू होते. याव्यतिरिक्त, खराब झालेले इंटिमा खडबडीत होते, जे प्लेटलेट जमा होण्यास आणि चिकटण्यास अनुकूल असते. चिकटलेल्या प्लेटलेट्स फुटल्यानंतर, विविध प्लेटलेट घटक सोडले जातात आणि संपूर्ण कोग्युलेशन प्रक्रिया सक्रिय होते, ज्यामुळे रक्त गोठते आणि थ्रोम्बस तयार होते.
विविध भौतिक, रासायनिक आणि जैविक घटकांमुळे हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी इंटिमाचे नुकसान होऊ शकते, जसे की स्वाइन एरिसिपेलासमध्ये एंडोकार्डिटिस, बोवाइन न्यूमोनियामध्ये पल्मोनरी व्हॅस्क्युलायटिस, घोड्याच्या परजीवी धमनीशोथ, शिरेच्या त्याच भागात वारंवार इंजेक्शन देणे, शस्त्रक्रियेदरम्यान रक्तवाहिन्यांच्या भिंतीला दुखापत आणि पंक्चर होणे.
२. रक्तप्रवाह स्थितीत बदल
मुख्यतः रक्त प्रवाह मंदावणे, भोवरा तयार होणे आणि रक्त प्रवाह थांबणे याचा संदर्भ देते.
सामान्य परिस्थितीत, रक्तप्रवाहाचा वेग जलद असतो आणि लाल रक्तपेशी, प्लेटलेट्स आणि इतर घटक रक्तवाहिन्यांच्या मध्यभागी केंद्रित असतात, ज्याला अक्षीय प्रवाह म्हणतात; जेव्हा रक्तप्रवाहाचा दर कमी होतो, तेव्हा लाल रक्तपेशी आणि प्लेटलेट्स रक्तवाहिन्यांच्या भिंतीजवळून वाहतात, ज्याला साइड फ्लो म्हणतात, ज्यामुळे थ्रोम्बोसिसचा धोका वाढतो.
रक्तप्रवाह मंदावतो आणि एंडोथेलियल पेशी गंभीरपणे हायपोक्सिक होतात, ज्यामुळे एंडोथेलियल पेशींचे ऱ्हास आणि नेक्रोसिस होते, अँटीकोआगुलंट घटकांचे संश्लेषण आणि मुक्तीकरण करण्याचे त्यांचे कार्य कमी होते आणि कोलेजनचे प्रदर्शन होते, जे कोग्युलेशन सिस्टम सक्रिय करते आणि थ्रोम्बोसिसला प्रोत्साहन देते.
मंद रक्तप्रवाहामुळे रक्तवाहिन्यांच्या भिंतीवर तयार झालेला थ्रोम्बस सहजपणे स्थिर होऊ शकतो आणि तो वाढतच राहतो.
म्हणून, रक्तस्त्राव मंद असलेल्या आणि एडी करंट (शिरासंबंधी झडपांवर) असलेल्या नसांमध्ये थ्रोम्बस बहुतेकदा होतो. महाधमनीचा रक्त प्रवाह जलद असतो आणि थ्रोम्बस क्वचितच दिसून येतो. आकडेवारीनुसार, शिरासंबंधी थ्रोम्बोसिसची घटना धमनी थ्रोम्बोसिसपेक्षा 4 पट जास्त असते आणि शिरासंबंधी थ्रोम्बोसिस बहुतेकदा हृदय अपयशात, शस्त्रक्रियेनंतर किंवा बराच काळ घरट्यात पडलेल्या आजारी प्राण्यांमध्ये होते.
म्हणूनच, शस्त्रक्रियेनंतर बराच काळ पडून असलेल्या आजारी प्राण्यांना थ्रोम्बोसिस रोखण्यासाठी काही योग्य कृती करण्यास मदत करणे खूप महत्वाचे आहे.
३. रक्ताच्या गुणधर्मांमध्ये बदल.
मुख्यतः रक्त गोठणे वाढणे याचा संदर्भ देते. जसे की मोठ्या प्रमाणात भाजणे, निर्जलीकरण, रक्ताचे एकाग्रीकरण इ., गंभीर दुखापत, प्रसूतीनंतर आणि मोठ्या शस्त्रक्रियेनंतर तीव्र रक्त कमी होणे यामुळे रक्तातील प्लेटलेट्सची संख्या वाढू शकते, रक्ताची चिकटपणा वाढू शकतो आणि प्लाझ्मामध्ये फायब्रिनोजेन, थ्रोम्बिन आणि इतर गोठणे घटकांचे प्रमाण वाढू शकते. हे घटक थ्रोम्बोसिसला चालना देऊ शकतात.
सारांश
वरील तीन घटक बहुतेकदा थ्रोम्बोसिसच्या प्रक्रियेत एकत्र असतात आणि एकमेकांवर परिणाम करतात, परंतु थ्रोम्बोसिसच्या वेगवेगळ्या टप्प्यांमध्ये एक विशिष्ट घटक प्रमुख भूमिका बजावतो.
म्हणूनच, क्लिनिकल प्रॅक्टिसमध्ये, थ्रोम्बोसिसच्या परिस्थितीचे योग्य आकलन करून आणि प्रत्यक्ष परिस्थितीनुसार संबंधित उपाययोजना करून थ्रोम्बोसिस रोखणे शक्य आहे. जसे की शस्त्रक्रिया प्रक्रियेत सौम्य ऑपरेशनकडे लक्ष दिले पाहिजे, रक्तवाहिन्यांना नुकसान टाळण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे. दीर्घकालीन इंट्राव्हेनस इंजेक्शनसाठी, त्याच जागेचा वापर टाळा, इ.
व्यवसाय कार्ड
चिनी वीचॅट