ဆေးခန်းဆိုင်ရာ အရေးပါမှု
၎င်းသည် အခြေခံအားဖြင့် သွေးခဲချိန်နှင့် အဓိပ္ပာယ်တူသော်လည်း အာရုံခံနိုင်စွမ်းမြင့်မားသည်။ လက်ရှိအသုံးပြုနေသော APTT ဆုံးဖြတ်မှုနည်းလမ်းအများစုသည် ပလာစမာသွေးခဲမှုအချက်သည် ပုံမှန်အဆင့်၏ ၁၅% မှ ၃၀% ထက်နည်းသောအခါ မူမမှန်ဖြစ်နိုင်သည်။
(၁) APTT ကြာရှည်ခြင်း- APTT ရလဒ်သည် ပုံမှန်ထိန်းချုပ်မှုထက် ၁၀ စက္ကန့်ပိုကြာသည်။ APTT သည် endogenous coagulation factor ချို့တဲ့မှုအတွက် အားအကိုးရဆုံး စစ်ဆေးစမ်းသပ်မှုဖြစ်ပြီး အပျော့စား ဟီမိုဖီးလီးယားကို ရှာဖွေရန် အဓိကအသုံးပြုသည်။ factor I: C အဆင့်များကို ဟီမိုဖီးလီးယား A ၏ ၂၅% အောက်တွင် တွေ့ရှိနိုင်သော်လည်း၊ ရောဂါလက္ခဏာမပြသော ဟီမိုဖီးလီးယား (factor I>25%) နှင့် ဟီမိုဖီးလီးယား သယ်ဆောင်သူများအပေါ် အာရုံခံနိုင်စွမ်း ညံ့ဖျင်းသည်။ ကြာရှည်သောရလဒ်များကို factor I (ဟီမိုဖီးလီးယား B)၊ I နှင့် I ချို့တဲ့မှုများတွင်လည်း တွေ့ရှိရပြီး၊ coagulation factor inhibitors သို့မဟုတ် heparin အဆင့်များ မြင့်တက်လာသောအခါ၊ prothrombin၊ fibrinogen နှင့် factor V၊ X ချို့တဲ့မှုသည်လည်း ကြာရှည်နိုင်သော်လည်း အာရုံခံနိုင်စွမ်း အနည်းငယ်ညံ့ဖျင်းသည်။ APTT ကြာရှည်ခြင်းကို အသည်းရောဂါ၊ DIC နှင့် သွေးအမြောက်အမြားစုပုံနေသော အခြားလူနာများတွင်လည်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။
(2) APTT တိုတောင်းခြင်း- DIC၊ သွေးမခဲမီအခြေအနေနှင့် သွေးခဲရောဂါတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
(၃) ဟီပါရင်ကုသမှုကို စောင့်ကြည့်ခြင်း- APTT သည် ပလာစမာဟီပါရင်ပါဝင်မှုကို အလွန်အမင်းထိခိုက်လွယ်သောကြောင့် လက်ရှိတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်အသုံးပြုသော ဓာတ်ခွဲခန်းစောင့်ကြည့်ရေးညွှန်းကိန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤအချိန်တွင် APTT တိုင်းတာမှုရလဒ်သည် ကုထုံးအတိုင်းအတာအတွင်းရှိ ပလာစမာဟီပါရင်ပါဝင်မှုနှင့် မျဉ်းဖြောင့်ဆက်နွယ်မှုရှိရမည်ကို သတိပြုသင့်ပြီး မဟုတ်ပါက အသုံးမပြုသင့်ပါ။ ယေဘုယျအားဖြင့် ဟီပါရင်ကုသမှုအတွင်း APTT ကို ပုံမှန်ထိန်းချုပ်မှုထက် ၁.၅ ဆ မှ ၃.၀ ဆ တွင်ထိန်းသိမ်းထားရန် အကြံပြုလိုပါသည်။
ရလဒ်ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း
ဆေးပညာအရ APTT နှင့် PT တို့ကို သွေးခဲခြင်းလုပ်ဆောင်ချက်အတွက် စစ်ဆေးမှုများအဖြစ် မကြာခဏအသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ တိုင်းတာမှုရလဒ်များအရ အောက်ပါအခြေအနေလေးခုခန့်ရှိသည်။
(1) APTT နှင့် PT နှစ်မျိုးလုံးသည် ပုံမှန်ဖြစ်သည်- ပုံမှန်လူများမှလွဲ၍ ၎င်းကို မျိုးရိုးလိုက်သောနှင့် ဒုတိယ FXIII ချို့တဲ့မှုတွင်သာ တွေ့ရသည်။ ရရှိလာသော ချို့ယွင်းမှုများသည် ပြင်းထန်သော အသည်းရောဂါ၊ အသည်းအကျိတ်၊ malignant lymphoma၊ သွေးကင်ဆာ၊ anti-factor XIII antibody၊ ကိုယ်ခံအားစနစ်ချို့ယွင်းသော သွေးအားနည်းရောဂါနှင့် pernicious anemia တို့တွင် အဖြစ်များသည်။
(၂) ပုံမှန် PT ဖြင့် ကြာရှည် APTT ရှိနေခြင်း- သွေးယိုစီးမှုရောဂါအများစုသည် အတွင်းပိုင်းသွေးခဲလမ်းကြောင်းတွင် ချို့ယွင်းချက်များကြောင့် ဖြစ်ပွားသည်။ ဥပမာ ဟီမိုဖီးလီးယား အေ၊ ဘီ နှင့် factor I ချို့တဲ့ခြင်းကဲ့သို့သော ရောဂါများ၊ သွေးလည်ပတ်မှုတွင် anti-factor I, I, I antibodies များရှိသည်။
(3) PT ကြာရှည်စွာရှိနေခြင်းနှင့်အတူ ပုံမှန် APTT- မျိုးရိုးဗီဇနှင့် ရရှိလာသော factor VII ချို့တဲ့ခြင်းကဲ့သို့သော ပြင်ပသွေးခဲလမ်းကြောင်းတွင် ချို့ယွင်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော သွေးယိုစီးမှုရောဂါအများစု။ ရရှိလာသောရောဂါများသည် အသည်းရောဂါ၊ DIC၊ သွေးလည်ပတ်မှုတွင် anti-factor VII ပဋိပစ္စည်းများနှင့် ပါးစပ်ဖြင့်သွေးခဲခြင်းကို ဆန့်ကျင်သည့်ဆေးများတွင် အဖြစ်များသည်။
(၄) APTT နှင့် PT နှစ်မျိုးလုံးသည် ကြာရှည်ခံသည်- မျိုးရိုးဗီဇနှင့် ရရှိလာသော factor X၊ V၊ II နှင့် I ချို့တဲ့ခြင်းကဲ့သို့သော အဖြစ်များသော သွေးခဲလမ်းကြောင်းတွင် ချို့ယွင်းချက်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော သွေးယိုစီးမှုရောဂါအများစု။ ရရှိလာသောရောဂါများကို အဓိကအားဖြင့် အသည်းရောဂါနှင့် DIC တွင်တွေ့ရှိရပြီး ပါးစပ်ဖြင့် သွေးခဲပျော်ဆေးများအသုံးပြုသောအခါ factor X နှင့် II လျော့နည်းသွားနိုင်သည်။ ထို့အပြင်၊ သွေးလည်ပတ်မှုတွင် anti-factor X၊ anti-factor V နှင့် anti-factor II antibodies များရှိနေသည့်အခါ ၎င်းတို့သည်လည်း လိုက်လျောညီထွေဖြစ်စေသည်။ heparin ကို ဆေးခန်းတွင်အသုံးပြုသောအခါ APTTT နှင့် PT နှစ်မျိုးလုံးသည် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်စေသည်။