Czym jest D-dimer?

D-dimer jest najprostszym produktem degradacji fibryny, a jego podwyższony poziom może odzwierciedlać stan nadkrzepliwości i wtórną hiperfibrynolizę in vivo. D-dimer może być stosowany jako marker nadkrzepliwości i hiperfibrynolizy in vivo, a jego wzrost sugeruje, że jest on związany z chorobami zakrzepowymi o różnym podłożu in vivo, a także wskazuje na nasilenie aktywności fibrynolitycznej.

W jakich warunkach dochodzi do podwyższenia poziomu D-dimerów?

Zarówno żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (ŻChZZ), jak i inne niż żylne zaburzenia zakrzepowo-zatorowe mogą powodować podwyższony poziom D-dimerów.

Do żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej zalicza się ostrą zatorowość płucną, zakrzepicę żył głębokich (DVT) i zakrzepicę żył mózgowych (zatok) (CVST).

Do chorób zakrzepowo-zatorowych innych niż żylne zalicza się ostre rozwarstwienie aorty (AAD), pęknięcie tętniaka, udar mózgu (CVA), rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe (DIC), sepsę, ostry zespół wieńcowy (ACS) i przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP) itp. Ponadto poziom dimerów D wzrasta również w takich stanach jak podeszły wiek, niedawny zabieg chirurgiczny/uraz i tromboliza.

Oznaczenie dimeru D może być wykorzystane do oceny rokowania w przypadku zatorowości płucnej

Dimer D prognozuje śmiertelność u pacjentów z zatorowością płucną. U pacjentów z ostrą zatorowością płucną wyższe wartości dimeru D wiązały się z wyższymi wynikami PESI (Pulmonary Embolism Severity Index Score) i zwiększoną śmiertelnością. Badania wykazały, że dimer D <1500 μg/l ma lepszą ujemną wartość predykcyjną dla śmiertelności z powodu zatorowości płucnej w ciągu 3 miesięcy: śmiertelność w ciągu 3 miesięcy wynosi 0%, gdy dimer D <1500 μg/l. Przy stężeniu dimeru D powyżej 1500 μg/l należy zachować szczególną czujność.

Ponadto niektóre badania wykazały, że u pacjentów z rakiem płuc stężenie dimeru D <1500 μg/l często świadczy o zwiększonej aktywności fibrynolitycznej spowodowanej przez guzy; stężenie dimeru D >1500 μg/l często wskazuje, że u pacjentów z rakiem płuc występuje zakrzepica żył głębokich (ZŻG) i zatorowość płucna.

Dimer D przewiduje nawrót żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

Dimer D jest czynnikiem predykcyjnym nawrotu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. U pacjentów z ujemnym dimerem D wskaźnik nawrotu w ciągu 3 miesięcy wyniósł 0. Jeśli stężenie dimeru D ponownie wzrośnie w trakcie obserwacji, ryzyko nawrotu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej może być znacznie zwiększone.

D-dimer pomaga w diagnozie rozwarstwienia aorty

Dimer D ma dobrą ujemną wartość predykcyjną u pacjentów z ostrym rozwarstwieniem aorty, a jego ujemny wynik może wykluczyć ostre rozwarstwienie aorty. Stężenie dimeru D jest podwyższone u pacjentów z ostrym rozwarstwieniem aorty, a nieznacznie podwyższone u pacjentów z przewlekłym rozwarstwieniem aorty.

Poziom dimeru D waha się wielokrotnie lub nagle wzrasta, co sugeruje większe ryzyko pęknięcia rozwarstwienia. Jeśli poziom dimeru D u pacjenta jest względnie stabilny i niski (<1000 μg/l), ryzyko pęknięcia rozwarstwienia jest niewielkie. Dlatego poziom dimeru D może być czynnikiem preferencyjnym w leczeniu tych pacjentów.

D-dimer i infekcja

Zakażenie jest jedną z przyczyn żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Podczas ekstrakcji zęba może wystąpić bakteriemii, która może prowadzić do powikłań zakrzepowych. W tym czasie należy ściśle monitorować poziom D-dimerów, a w przypadku jego podwyższenia należy wzmocnić leczenie przeciwzakrzepowe.

Ponadto czynnikami ryzyka zakrzepicy żył głębokich są infekcje dróg oddechowych i uszkodzenia skóry.

D-dimer kieruje terapią przeciwzakrzepową

Wyniki wieloośrodkowego, prospektywnego badania PROLONG, zarówno w fazie początkowej (18-miesięczny okres obserwacji), jak i w fazie rozszerzonej (30-miesięczny okres obserwacji), wykazały, że w porównaniu z pacjentami niepoddawanymi leczeniu przeciwzakrzepowemu, pacjenci z dodatnim wynikiem oznaczenia dimeru D kontynuowali leczenie po 1 miesiącu przerwy. Leczenie przeciwzakrzepowe znacząco zmniejszyło ryzyko nawrotu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, ale nie było znaczącej różnicy u pacjentów z ujemnym wynikiem oznaczenia dimeru D.

W artykule opublikowanym w czasopiśmie „Blood”, profesor Kearon zwrócił również uwagę, że leczenie przeciwzakrzepowe można dostosować do poziomu dimeru D u pacjenta. U pacjentów z niesprowokowaną proksymalną zakrzepicą żył głębokich lub zatorowością płucną, leczenie przeciwzakrzepowe można dostosować do poziomu dimeru D; jeśli D-dimer nie jest stosowany, schemat leczenia przeciwzakrzepowego można ustalić w oparciu o ryzyko krwawienia i preferencje pacjenta.

Ponadto D-dimer może służyć jako wskazówka w leczeniu trombolitycznym.