ဆေးပညာအရ "သွေးခဲခြင်း" ဆိုသည်မှာ ရှုပ်ထွေးသော ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး သွေးသည် အရည်မှ အစိုင်အခဲဂျယ်ကဲ့သို့သော သွေးခဲများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည့် တုံ့ပြန်မှုများစွာကို ရည်ညွှန်းသည်။ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ သွေးထွက်ခြင်းကို ရပ်တန့်ရန်နှင့် သွေးအလွန်အကျွံဆုံးရှုံးမှုကို ကာကွယ်ရန်ဖြစ်သည်။ အောက်ပါတို့သည် သွေးခဲခြင်းအချက်များ၊ သွေးခဲခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်နှင့် ပုံမှန်မဟုတ်သော သွေးခဲခြင်းယန္တရားတို့၏ ရှုထောင့်များမှ အသေးစိတ်ရှင်းလင်းချက်ဖြစ်သည်။

၁။ သွေးခဲစေသောအချက်များ- သွေးထဲတွင် factor I (fibrinogen)၊ factor II (prothrombin)၊ factor V၊ factor VII၊ factor VIII၊ factor IX၊ factor X၊ factor XI၊ factor XII စသည်တို့ကဲ့သို့သော သွေးခဲစေသောအချက်များစွာရှိသည်။ ၎င်းတို့အများစုကို အသည်းတွင် ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းသည်။ ဤသွေးခဲစေသောအချက်များသည် သွေးခဲခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်တွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပြီး၊ လှုပ်ရှားမှုများနှင့် အပြန်အလှန်အကျိုးသက်ရောက်မှုများမှတစ်ဆင့် သွေးသည် နောက်ဆုံးတွင် သွေးခဲသွားသည်။

၂။ သွေးခဲခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်- ၎င်းကို အတွင်းပိုင်းသွေးခဲခြင်းလမ်းကြောင်းနှင့် ပြင်ပသွေးခဲခြင်းလမ်းကြောင်းဟူ၍ ခွဲခြားနိုင်သည်။ လမ်းကြောင်းနှစ်ခုစလုံးသည် နောက်ဆုံးတွင် သွေးခဲခြင်းလမ်းကြောင်းနှင့် ပေါင်းစပ်ပြီး သရွမ်ဘင်ကို ဖွဲ့စည်းပေးပြီး၊ ၎င်းသည် ဖိုင်ဘရင်နိုဂျင်ကို ဖိုင်ဘရင်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲကာ သွေးခဲတစ်ခုဖြစ်ပေါ်စေသည်။
(1) အတွင်းပိုင်းသွေးခဲခြင်းလမ်းကြောင်း- သွေးကြောအတွင်းအလွှာပျက်စီးပြီး သွေးသည် ပေါ်ထွက်နေသော subendothelial collagen အမျှင်များနှင့် ထိတွေ့သောအခါ factor XII ကို အသက်ဝင်စေပြီး အတွင်းပိုင်းသွေးခဲခြင်းလမ်းကြောင်းကို စတင်သည်။ ထို့နောက် Factor XI၊ factor IX၊ factor X စသည်တို့ကို အစဉ်လိုက် အသက်ဝင်စေပြီး နောက်ဆုံးတွင် platelets၊ factor X၊ factor V၊ ကယ်လ်စီယမ်အိုင်းယွန်းများနှင့် phospholipids များမှ ထောက်ပံ့ပေးသော phospholipid မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် prothrombin activator ကို ဖွဲ့စည်းသည်။

(၂) အပြင်ပိုင်းသွေးခဲလမ်းကြောင်း- တစ်ရှူးပျက်စီးမှုကြောင့် တစ်ရှူးအချက် (TF) ထုတ်လွှတ်ခြင်းဖြင့် စတင်သည်။ TF သည် အချက် VII နှင့် ပေါင်းစပ်ပြီး TF-VII ဒြပ်ပေါင်းတစ်ခု ဖွဲ့စည်းပေးပြီး အချက် X ကို အသက်ဝင်စေပြီး ပရိုသရွမ်ဘင် အသက်ဝင်စေသော အရာကို ဖွဲ့စည်းပေးသည်။ အပြင်ပိုင်းသွေးခဲလမ်းကြောင်းသည် အတွင်းပိုင်းသွေးခဲလမ်းကြောင်းထက် ပိုမိုမြန်ဆန်ပြီး သွေးကို အချိန်တိုအတွင်း သွေးခဲစေနိုင်သည်။

(၃) အဖြစ်များသော သွေးခဲလမ်းကြောင်း- ပရိုသရွမ်ဘင် လှုံ့ဆော်ပေးသည့်ပစ္စည်း ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် ပရိုသရွမ်ဘင်သည် သရွမ်ဘင်အဖြစ်သို့ တက်ကြွသွားသည်။ သရွမ်ဘင်သည် ဖိုင်ဘရင်နိုဂျင်ကို ဖိုင်ဘရင် မိုနိုမာများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခြင်းကို အရှိန်မြှင့်ပေးသည့် အဓိက သွေးခဲအချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ factor XIII နှင့် ကယ်လ်စီယမ်အိုင်းယွန်းများ၏ လုပ်ဆောင်ချက်အောက်တွင် ဖိုင်ဘရင် မိုနိုမာများသည် တည်ငြိမ်သော ဖိုင်ဘရင်ပိုလီမာများဖွဲ့စည်းရန် ချိတ်ဆက်ကြသည်။ ဤဖိုင်ဘရင်ပိုလီမာများသည် သွေးဆဲလ်များကို ကွန်ရက်တစ်ခုအဖြစ် ပေါင်းစပ်ထားပြီး သွေးခဲများဖွဲ့စည်းရန် ပိတ်မိစေပြီး သွေးခဲခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်ကို အပြီးသတ်စေသည်။

၃။ ပုံမှန်မဟုတ်သော သွေးခဲခြင်းယန္တရား- သွေးခဲများလွန်းခြင်းနှင့် သွေးခဲခြင်းဆိုင်ရာရောဂါများ ပါဝင်သည်။
(၁) သွေးခဲများလွန်းခြင်း- ခန္ဓာကိုယ်သည် သွေးခဲများလွန်းသော အခြေအနေတွင်ရှိပြီး သွေးခဲများဖြစ်ပေါ်လွယ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ပြင်းထန်သောဒဏ်ရာ၊ အဓိကခွဲစိတ်မှု၊ ကင်ဆာအကျိတ်များစသည်တို့တွင် သွေးအတွင်းရှိ သွေးခဲစေသောအချက်များနှင့် သွေးဥမွှားများ၏ လှုပ်ရှားမှုတိုးလာပြီး သွေး၏ viscosity တိုးလာကာ သွေးခဲများဖြစ်ပေါ်စေပြီး အဆုတ်သွေးကြောပိတ်ဆို့ခြင်း၊ ဦးနှောက်သွေးကြောပိတ်ခြင်း၊ နှလုံးသွေးကြောပိတ်ခြင်းစသည့် ပြင်းထန်သောရောဂါများကို ဖြစ်စေပြီး အသက်အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သည်။

(၂) သွေးခဲခြင်းရောဂါ- သွေးခဲခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်တွင် အချို့သော သွေးခဲခြင်းအချက်များ ချို့တဲ့ခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်သော လုပ်ဆောင်ချက်ကို ရည်ညွှန်းပြီး ၎င်းသည် သွေးယိုစီးမှု လမ်းကြောင်းကို တိုးမြင့်စေသည်။ အဖြစ်များသော အကြောင်းရင်းများတွင် မျိုးရိုးလိုက်သော သွေးခဲခြင်းအချက် ချို့တဲ့ခြင်း၊ ဥပမာ ဟီမိုဖီးလီးယား အေ (factor VIII ချို့တဲ့ခြင်း) နှင့် ဟီမိုဖီးလီးယား ဘီ (factor IX ချို့တဲ့ခြင်း)၊ ဗီတာမင် K ချို့တဲ့ခြင်း၊ ၎င်းသည် factor II၊ VII၊ IX နှင့် X ပေါင်းစပ်မှုကို ထိခိုက်စေခြင်း၊ အသည်းရောဂါ၊ နှင့် သွေးခဲခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်ကို တားဆီးပေးသော warfarin နှင့် heparin ကဲ့သို့သော သွေးခဲခြင်းကို ဆန့်ကျင်သည့်ဆေးများ အသုံးပြုခြင်း တို့ ပါဝင်သည်။

လူ့ခန္ဓာကိုယ်၏ ပုံမှန်ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်ဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်ကို ထိန်းသိမ်းရာတွင် သွေးခဲခြင်းသည် အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ သွေးခဲခြင်းလုပ်ဆောင်ချက်တွင် မည်သည့်ပုံမှန်မဟုတ်သော အခြေအနေမဆို ကျန်းမာရေးကို ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ လက်တွေ့တွင်၊ ပရိုသရွမ်ဘင်အချိန် (PT)၊ တက်ကြွသောတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသရွမ်ဘိုပလတ်စတင်အချိန် (APTT)၊ ဖိုင်ဘရင်နိုဂျင်ဆုံးဖြတ်ခြင်း စသည်တို့ကဲ့သို့သော သွေးခဲခြင်းစစ်ဆေးမှုအမျိုးမျိုးကို လူနာ၏ သွေးခဲခြင်းလုပ်ဆောင်ချက်ကို အကဲဖြတ်ရန် မကြာခဏအသုံးပြုလေ့ရှိပြီး သွေးခဲခြင်းနှင့်ဆက်စပ်သောရောဂါများကို အချိန်မီရှာဖွေတွေ့ရှိကုသပေးပါသည်။